DR Sarvepalli Radhakrishnan Nibandh Marathi: भारतात दरवर्षी ५ सप्टेंबर हा दिवस शिक्षक दिन म्हणून साजरा केला जातो. हा दिवस डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या जन्मदिनी साजरा केला जातो, कारण त्यांनी शिक्षक या पेशाला जो सन्मान मिळवून दिला, तो अतुलनीय आहे. एक महान शिक्षक, तत्त्वज्ञ आणि भारताचे दुसरे राष्ट्रपती म्हणून डॉ. राधाकृष्णन यांचे नाव भारतीय इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी कोरले गेले आहे.
प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण
डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांचा जन्म ५ सप्टेंबर १८८८ रोजी तामिळनाडूतील तिरुत्तनी या छोट्याशा गावात एका सामान्य कुटुंबात झाला. परिस्थिती फारशी चांगली नसतानाही त्यांनी अभ्यासात कधीही तडजोड केली नाही. लहानपणापासूनच त्यांना वाचनाची आणि तत्त्वज्ञानाची विशेष आवड होती. शिष्यवृत्तीच्या आधारे त्यांनी आपले शिक्षण पूर्ण केले आणि तत्त्वज्ञान या विषयात उच्च शिक्षण घेतले. त्यांच्या अभ्यासू वृत्तीमुळे आणि कठोर परिश्रमामुळे त्यांनी अल्पावधीतच शैक्षणिक क्षेत्रात आपले वेगळे स्थान निर्माण केले.
शिक्षक म्हणून कारकीर्द
डॉ. राधाकृष्णन यांनी आपल्या आयुष्याची सुरुवात एक प्राध्यापक म्हणून केली. मद्रास, म्हैसूर, कोलकाता यांसारख्या विद्यापीठांमध्ये त्यांनी तत्त्वज्ञान शिकवले. त्यांची शिकवण्याची पद्धत इतकी प्रभावी आणि रंजक होती की विद्यार्थी भारावून जात असत. भारतीय तत्त्वज्ञान जगासमोर मांडण्याचे महत्त्वाचे काम त्यांनी केले. पुढे ऑक्सफर्ड विद्यापीठासारख्या आंतरराष्ट्रीय संस्थेतही त्यांनी अध्यापनाचे कार्य केले, ज्यामुळे भारतीय विचारसरणीला जागतिक स्तरावर मान्यता मिळाली.
राजकीय आणि प्रशासकीय कारकीर्द
शिक्षण क्षेत्रातील योगदानाबरोबरच डॉ. राधाकृष्णन यांनी राजकीय जीवनातही महत्त्वाची भूमिका बजावली. ते सोव्हिएत रशियात भारताचे राजदूत म्हणून कार्यरत होते. यानंतर १९५२ ते १९६२ या काळात त्यांनी भारताचे पहिले उपराष्ट्रपती म्हणून काम पाहिले. १९६२ मध्ये त्यांची भारताचे दुसरे राष्ट्रपती म्हणून निवड झाली. राष्ट्रपती पदावर असतानाही त्यांनी नेहमी साधेपणा आणि विद्वत्तेला प्राधान्य दिले.
शिक्षक दिनाची सुरुवात
जेव्हा डॉ. राधाकृष्णन राष्ट्रपती झाले, तेव्हा त्यांच्या काही विद्यार्थ्यांनी आणि मित्रांनी त्यांचा वाढदिवस साजरा करण्याची इच्छा व्यक्त केली. त्यावर त्यांनी अतिशय नम्रपणे उत्तर दिले की माझा वाढदिवस साजरा करण्याऐवजी हा दिवस देशातील सर्व शिक्षकांना समर्पित केला तर मला जास्त आनंद होईल. त्यांच्या याच विचारातून ५ सप्टेंबर हा दिवस शिक्षक दिन म्हणून साजरा करण्याची परंपरा सुरू झाली, जी आजपर्यंत तितक्याच आदराने पाळली जाते.
विचार आणि योगदान
डॉ. राधाकृष्णन यांचे विचार आजही तितकेच प्रेरणादायी आहेत. त्यांच्या मते शिक्षक हा समाजाचा शिल्पकार असतो, कारण तोच पुढच्या पिढीला योग्य दिशा देण्याचे काम करतो. त्यांनी भारतीय तत्त्वज्ञान आणि पाश्चिमात्य विचारसरणी यांचा तुलनात्मक अभ्यास करून अनेक ग्रंथ लिहिले. त्यांच्या या साहित्यिक योगदानामुळे भारतीय संस्कृती आणि विचारधारा जगभरात पोहोचली.
आजच्या काळातील प्रासंगिकता
आजच्या स्पर्धात्मक युगात शिक्षकांचे महत्त्व अधिकच वाढले आहे. विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता त्यांच्यात योग्य संस्कार, नैतिक मूल्ये आणि सामाजिक जाणीव रुजवण्याचे काम शिक्षक करतात. डॉ. राधाकृष्णन यांचे जीवन आपल्याला शिकवते की योग्य शिक्षण आणि परिश्रमाच्या जोरावर कोणत्याही परिस्थितीतून माणूस उंच शिखर गाठू शकतो.
हे पण वाचा:- आत्मनिर्भर भारत मराठी निबंध: Atmanirbhar Bharat Marathi Nibandh
निष्कर्ष
डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन हे केवळ एक राष्ट्रपती नव्हते, तर ते खऱ्या अर्थाने एक आदर्श शिक्षक आणि तत्त्वज्ञ होते. त्यांनी शिक्षक या पेशाला जो सन्मान मिळवून दिला, त्यामुळेच आज संपूर्ण देश त्यांचे स्मरण कृतज्ञतेने करतो. त्यांचे विचार आणि कार्य आजही आपल्याला योग्य मार्गदर्शन देत राहतील.